آزار و اذيت:

زن 25 ساله است. سه سال قبل ازدواج کرده و امروز آمده است تا به پيوندي که روزي با عشق و علاقه به وجود آمده بود، با نفرت و کينه خاتمه دهد. زن جوان مي گويد: باور مي کنيد من تا لحظه اي که خطبه‌ي عقد خوانده شد، نمي‌دانستم مهريه ام چيست؟ پدر و مادرم دخالت دختر در اين امر را ناپسند مي دانستند و معتقد بودند خودشان صلاح مرا مي دانند و نظر دادن من بي معني است. سر سفره‌ي عقد فهميدم مهريه ام 314 سکه‌ي طلاست. در حالي که من دوست داشتم نيمي از خانه‌ي همسرم به عنوان مهريه به من داده شود. اما متأسفانه کسي از من نظر نخواست. من هم که علاقه‌ي زيادي به همسرم داشتم، اهميتي ندادم. بعد از ازدواج فهميدم که همسرم مشکل اخلاقي و دست بزن دارد. بارها با او صحبت کردم، از بزرگ‌ترهاي خانواده خواستم او را نصيحت کنند، حتي مشاوره هم رفتم. اما انگار توبه‌ي گرگ مرگ است. به همين دليل تصميم به جدايي گرفتم تا حداقل از دست اذيت و آزارهايش راحت شوم. اما او مي گويد: تنها در صورتي حاضر به جدايي مي شوم که مهريه ات را ببخشي. البته اين را هم يادآور مي شود که من تمايل چنداني به زندگي با تو ندارم، اما دلم براي پول و مالم مي سوزد و نمي گذارم به تو برسند. من هم که ديگر طاقت اين زندگي را ندارم، مجبورم مهريه ام را ببخشم و خودم را نجات دهم. هر چند در دل حتي يک سکه‌ي آن را نمي‌بخشم. اگر مهريه ام خانه يا زمين بود که به نامم شده بود، شايد الان چيزي داشتم، اما حالا بايد سربار خانواده باشم و خدا مي‌داند که چه اتفاقاتي برايم پيش خواهد آمد...

مدير سازمان ملي جوانان کرمان مي گويد: مهريه بايد براساس رضايت و توافق طرفين ازدواج باشد و ديگران فقط نقش مشورتي دارند. خانواده ها هم بايد بدانند اگر تصميم به خود زوجين واگذار شود، آن ها منطقي تر و با توجه به توانايي ها و شأن يکديگر ميزان مهريه را تعيين مي کنند.

محسن روحي مي افزايد: بايد به جاي استفاده از مهريه به عنوان عامل دفاعي، زن و مرد را به حقوق خود آشنا کرد. زنان بايد از حقوق خودشان مطلع باشند و اطلاعات لازم در مورد حقوق ضمن عقد خود را کسب کنند. آن ها با کمک شروط ضمن عقد مي توانند خواسته‌هاي خود در بحث مسکن، تحصيل، جابه جايي، نگهداري فرزند و موارد ديگر را به دلخواه خود تعيين و مشخص کنند.

وي مي گويد: مهريه بايد منطقي باشد. مردي که مهريه را پذيرفته است، بايد آن را بر طبق شرع بدهد. شرع اسلام مي گويد: مهريه بايد پرداخت شود به گونه اي که اگر شخصي به نيت ندادن مهريه فردي را به عقد خود درآورد، آن عقد باطل است؛ پس اگر مسلمانيم بايد طبق شرع مهريه را پرداخت کنيم.

شهيد آيت الله مطهري نيز در بخشي از کتاب حقوق زن در اسلام مي گويد: «در گذشته وقتي که مردي نسبت به زنش دلسرد و بي ميل مي شد، او را در مضيقه و شکنجه قرار مي داد و هدفش اين بود که با تحت شکنجه قرار دادن او را به طلاق راضي کند و تمام يا قسمتي از آنچه به عنوان مهريه به او داده است را از او پس بگيرد که قرآن کريم در اين باره مي فرمايد: «ولاتعضلوا هن لتذهبوا ببعض ما آتيتموهن» يعني زنان را به خاطر اينکه چيزي از او بگيريد و قسمتي از مهري که به آنها داده ايد جبران کنيد، تحت مضيقه و شکنجه قرار ندهيد.»

مهريه:

مهريه يا صداق مالي است که زن در اثر ازدواج مالک آن و مرد ملزم به پرداخت آن به زن مي شود و اکثراً آن را هبه يا هديه‌ي بلاعوض مي دانند که واجد ارزش نمادين است.

مهريه و وجوب پرداخت آن از سوي مرد به زن يکي از مسائل اجتماعي و شرعي است که از گذشته هاي دور به شکل‌هاي مختلف وجود داشته و شريعت اسلام نيز ضمن تأييد آن، نگاه جاهلانه‌ي­ عصر جاهليت به اين امر را تغيير داده و آن را تصحيح کرده است.

در صدر اسلام معمول بوده است که مرد هرچه به عنوان مهر متعهد مي شد را نقداً مي پرداخت. همان‌گونه که حضرت علي (ع) مهريه فاطمه (س) را قبل از نکاح مي پردازد و پيغمبر نيز از همان مهريه براي فاطمه (س) جهيزيه تهيه مي کند. اما امروز برخلاف صدر اسلام، مرد مبلغي را طبق عقد به عنوان مهر به عهده مي گيرد و معمولاً آن را نمي پردازد. زن نيز در اکثر موارد آن را مطالبه نمي کند مگر وقتي که اختلاف و مشاجره اي پيش آيد‌ که البته در بعضي موارد نيز پرداخت مهريه با ترفندها و بهانه هاي گوناگون صورت نمي گيرد.

شايد يکي از دلايل عدم پرداخت مهريه در جامعه‌ي امروزي بالا بودن آن است. گاه اين مبلغ آن‌قدر زياد است که نه تنها اموال مرد بلکه اموال خانواده‌ي او هم گوشه­اي از آن را تأمين نمي کند و آنجاست که مرد عکس العمل هاي مختلفي نشان داده و به راه‌هاي متفاوتي براي پرداخت مهريه دست مي زند. گروهي با تحت فشار قرار دادن همسر، آزار و اذيت او عرصه‌ي زندگي را بر او تنگ کرده و او را مجبور به بخشش مهريه مي کنند. گروهي ديگر تمامي اموال خود را به نام يکي از بستگان خود مي‌کنند تا به بهانه‌ي نداشتن مال و املاک، از پرداخت مهريه جلوگيري کنند؛ دسته­اي ديگر با تهمت زدن هاي ناروا به زن او را از حقوق طبيعي خود محروم مي کنند. در اين ميان مرداني نيز وجود دارند که خواهان پرداخت مهريه هستند، اما توانايي پرداخت آن را ندارند که يا با درخواست زن به زندان رفته و يا مهريه را قسط بندي نموده تا اين دين را اداء کنند.

همه‌ي­ اين ها در حالي صورت مي گيرد که قرآن کريم هر رسمي را که موجب تضييع مهر زنان شود منسوخ کرده است.

از سوي ديگر خانواده هاي دختران نيز با مشاهده‌ي برخي بي تعهدي‌ها و عدم پايبندي ها به مسايل خانوادگي و استحکام نداشتن بعضي خانواده هاي امروزي، براي جلوگيري از بروز مشکلات احتمالي در آينده و با هدف ايجاد پشتوانه‌ي مالي و يا به عنوان عاملي براي دفاع از دختران در هنگام بروز مشکلات، مهريه هاي سنگيني را پيشنهاد مي دهند. البته خانواده هايي هم هستند که براي پاسخ دادن به خودخواهي هاي درون خود و از روي حسادت و چشم و هم چشمي، با وضع مهريه هاي نامعقول، شرايط ازدواج را سخت و ناممکن مي کنند.

سنگ بزرگ علامت نزدن است

از آنجا که در حال حاضر نظرات متفاوتي درباره‌ي مهريه و ميزان آن وجود دارد، به سراغ افراد مختلف رفته‌ايم تا نظرات آنها را در اين باره جويا شويم.